RYSOWANIE POŁĄCZEŃ CZĘŚCI  MASZYNOWYCH

 

Szczegółowe wytyczne dotyczące wykonywania schematów mechanicznych zawiera norma PN-80/M-01156, a schematów kinematycznych - norma PN-82/ M-01088

 

1. Pracochłonność rysunków i ich czytelność

 

Polskie Normy rysunku technicznego maszynowego przewidują możliwość rysowania częściej stosowanych części maszynowych w jednym lub w dwóch stopniach uproszczenia.

Uproszczenia rysunkowe części maszynowych są w normach tak dobrane, że im wyższy jest stopień uproszczenia, tym więcej szczegółów budowy części pomija się w jej uproszczeniu rysunkowym.

Stopień uproszczenia przyjmuje się w zależności od podziałki i charakteru rysunku, a mianowicie:

 

·        uproszczenia I stopnia, (nazywane w normach przedstawieniem uproszczonym) stosuje się głównie na rysunkach wykonawczych części maszynowych,

 

·        uproszczenia II stopnia (nazywane w normach przedstawieniem umownym) stosuje się na rysunkach złożeniowych, zwłaszcza wykonywanych w dużym zmniejszeniu o dużej ilości drobnych części.

 

Ponadto w normach ujęte są uproszczenia schematyczne, które są jak gdyby uproszczeniami III stopnia i które należy wykorzystywać przy rysowaniu schematów mechanizmów i maszyn.

 

 

2. Rysowanie połączeń nierozłącznych

 

 

2.1. Połączenia nitowe

 

Nitowanie, rodzaje nitów

 

 

 

 


Połączenia nitowane są stosowane do łączenia szerokich, leżących na sobie blach, do zespalania części z materiału nie nadającego się do spawania lub zgrzewania, lub gdy części nie powinny się paczyć (paczenie spawalnicze).

Wymagania
Rozróżnia się następujące połączenia nitowane:

  połączenia stałe (przenoszące siły) w konstrukcjach stalowych budynków, w budowie żurawi i mostów,

  stałe i szczelne połączenia w budowie kotłów,

  połączenia sczepne pokryć blaszanych w budowie pojazdów.

Kształty nitów
Według wykonania sworznia nitu rozróżnia się:

  nity pełne z pełnym sworzniem,

  nity drążone i nity rurowe z pustym sworzniem,

  nitokołki,

  nity "ślepe" (jednostronnie zamykane).


 

Nity na rysunkach wykonawczych przedstawia się bez uproszczeń, natomiast na rysunkach połączeń nitowych nity na płaszczyznę równoległą do ich osi rysuje się dokładnie, albo w uproszczeniu.

W rzucie na płaszczyznę prostopadłą do osi nitów zaznacza się tylko położenie tych osi - krzyżykami, nie rysując nitów.

 

 

 

 

 

 

 

2.2. Połączenia spawane

 

Definicja: Do łączenia elementów stosuje się najczęściej spoiny liniowe; spawy punktowe, napawania i powłoki są rzadko stosowane lub nie służą wyłącznie łączeniu; spawy krzywoliniowe występują głównie w zbiornikach.

Wymagania
Połączenia spawane są opisywane przez:

  symbole literowe spoin spawanych (rys. 3),

  oznaczenia rysunkowe spoin (rys. 7),

  wielkości geometryczne (rys. 1).


Rodzaje styków
Miejsce połączenia elementów spoiną nazywa się stykiem. Styki mogą przybierać różne formy. Możliwe rodzaje styków zestawiono na rysunku 2. Z nich wynikają rodzaj i forma wypełnienia spoiny.


Wykonanie

Rodzaje spoin spawanych
Liczne odmiany spoin redukują się logicznie do symboli podstawowych, a symbole złożone składają się z symboli podstawowych. Do uzupełniania danych służą symbole dodatkowe i uzupełniające.

Spoiny czołowe

 

Spoiny pachwinowe
a) wypukła
b) płaska
c) wklęsła

Oznaczenie spoiny składa się ze znaku spoiny oraz z podstawowych wymiarów w milimetrach, którymi są:
grubość „a” spoiny, wpisywana nad linią odniesienia z lewej strony znaku spoiny i długość „l” spoiny wpisywana z prawej strony znaku.
Grubością spoiny czołowej jest:
- grubość części łączonych
- minimalna odległość od lica spoiny do granicy wtopienia.
Grubością spoiny pachwinowej jest wysokość trójkąta równoramiennego wpisanego w przekrój poprzeczny spoiny. Wymiar ten można zastąpić długością boku trójkąta.

Wszystkie powszechnie spotykane spoiny przedstawiono na rysunku 3.

 

Przygotowanie spoiny i projektowanie przebiegu spawania
Na rysunku 7 pokazano przykłady dokładnego opisania spawania za pomocą symboli.


Metody badania
Przy procesie spawania, który - patrząc metalurgicznie jest skomplikowany, jest możliwych wiele błędów, jak na przykład wtrącenia, braki związania i rysy. Badanie spoiny spawanej jest dlatego zawsze konieczne.

Najważniejsze metody badań obejmują:

  badanie wizualne,

  prześwietlanie,

  metoda ultradźwiękowa.

 

W rysunku technicznym połączenia spawane można przedstawić w sposób uproszczony, zgodnie z ogólnymi zasadami, lub w sposób umowny. Obecnie jest znor­malizowany tylko zapis umowny (PN-EN 22553:1997, PN-ISO 2553:1997).

 

W uproszczeniu, w przekroju poprzecznym połączenia spawanego (rys.a) zarys spoiny rysuje się linią ciągłą grubą, zaś zarys części łączonych ulegających przetopie­niu — linią ciągłą cienką. Spoinę można zaczernić (rys.b). W widoku od strony lica spoinę przedstawia się krótkimi cienkimi łukami (rys.c), a w widoku od przodu — jak na rys.d. W widoku od strony grani (przeciwna licu) grań zaznacza się linią ciągłą grubą, a niewidoczne lico łukami kreskowymi (rys.e).

 

Przedstawianie połączeń spawanych w uproszczeniu i w sposób umowny:

 

 

 


 

 

Rys. części spawanych


 

 


 

 

 

 

 

2.3. Połączenia zgrzewane

 

Zgrzewanie dwóch metalowych części polega na nagrzaniu ich do tak wysokiej temperatury, aby łączone miejsca stały się plastyczne, a następnie na połączeniu ich przy użyciu siły (prasa, młot) w jedną część. Konieczność użycia siły mechanicznej jest zasadniczą różnicą między zgrzewaniem a spawaniem.

Połączenia zgrzewane rysujemy w pierwszym i drugim stopniu uproszczenia.

 

Połączenia zgrzewane i lutowane można przedstawić w sposób uproszczony zgodnie z ogólnymi zasadami lub w sposób umowny. Znormalizowany jest tylko zapis umowny: PN-EN 22553:1997, PN-ISO 2553:1997.

 

W uproszczeniu rysuje się zgrzeinę tylko wtedy, gdy konieczne jest przedstawienie szczegółów połączenia w sposób obrazowy. We wszystkich pozostałych przypad­kach połączenia zgrzewane przedstawia się na rysunkach w sposób umowny.

 

Sposoby rysowania, oznaczania i wymiarowania róż­nego rodzaju połączeń zgrzewanych przedstawiono na rys.

 

                

 

 

 

 

Na rysunkach złożeniowych można połączeń zgrzewa­nych nie rysować, jeśli rysunek staje się dzięki temu przejrzysty i jeśli istnieją odrębne rysunki części zgrzewa­nych z zaznaczonymi na nich zgrzeinami.

Zarys zgrzeiny rysuje się linią ciągłą grubą, krawędzie styku brzegów zgrzewanych w obszarze zgrzeiny liniami cienkimi ciągłymi (rys.a).

Połączenia zgrzewane doczołowe wraz ze zmianą kształtu powstałą w wyniku procesu zgrzewania przedstawiono w widoku na rys.b, a w sposób umowny na rys.c.

Przy rysowaniu, w sposób uproszczony, połączeń zgrzewanych punktowych i liniowych w przekroju zgrzei­nę przedstawia się w postaci owalu niezaczernionego lub zaczernionego wewnątrz (rys.e).

W widoku zarys zgrzein punktowych rysuje się linią kreskową cienką w postaci okręgów z łukami wewnątrz (rys.d).

Złącze zgrzewane liniowe w widoku przedstawia się linią kreskową cienką jak na rys.f.

 

Przykłady rysowania
i oznaczania połączeń zgrzewnych:
a) ciągła,
b) punktowa, 

c) punktowa równoległa

Przykład wymiarowania elementu zgrzewanego

 

 

 

 

 

2.4  Połączenia lutowane i klejone

Połączenia lutowane i klejone rysuje się w sposób uproszczony, lecz tylko w jednym stopniu uproszczenia.
Miejsce połączenia oznacza się linią bardzo grubą lub prześwitem - gdy elementy łączone są zaczernione.
Do miejsca połączenia doprowadza się linię odniesienia i wpisuje się nad nią rodzaj spoiwa lub kleju, albo numer punktu w wymaganiach technicznych, w którym podano te dane, a na linii odniesienia lub nad nią umieszcza się znak graficzny lutowania lub klejenia, rysowany linią grubą.

Jeżeli połączenie ma być wykonane na całym obwodzie, to na załamaniu linii odniesienia rysuje się okrąg o średnicy 3 - 5 mm.

 

 

Połączenia lutowane oznacza się w uproszczeniu, kreśląc w miejscu połączenia linię podwójnej grubości.
Nad półką linii odniesienia umieszcza się napis „Lut”, podaje jego symbol i na linii odniesienia umieszcza się znak
È
(przykład - a).

 

Jeżeli połączenie ma być wykonane na całym obwodzie, to na linii odniesienia umieszcza się okrąg o średnicy 4 mm
(przykład - b).

Połączenia klejone rysujemy w taki sam sposób jak połączenia lutowane, zastępując jedynie napis „Lut” napisem „Klej” i podając nazwę kleju.

 

Połączenia lutowane i klejone