Uproszczenia rysunkowe elementów instalacji elektrycznej.

  1. Polskie Normy
  2. Formaty arkuszy
  3. Linie rysunkowe
  4. Pismo techniczne
  5. Tabliczki rysunkowe
  6. Rodzaje rysunków technicznych elektrycznych
  7. Symbole graficzne elektryczne
  8. Opis symboli
  9. Symbole i schematy różnych wybranych dziedzin

PN ustanawia Polski Komitet Normalizacji Miar i Jakości (PKNMiJ)

BN-norma branżowa

Międzynarodowa Komisja Elektrotechniczna-IEC

Występują symbole nieznormalizowane pochodzące:

Formaty PN 80/M-01612

Format podstawowy - A4-210x297 mm.

Inne formaty powstają przez zwielokrotnienie lub podzielenie formatu podstawowego

Wybór formatu:

Wybrać możliwie: najmniejszy i jednakowy dla wszystkich rysunków w dokumentacji

Nie trzeba zachować jednakowej podziałki i położenia wzajemnego elementów na rysunkach w tej samej dokumentacji-ale w różnych rysunkach.

Linie rysunkowe PN-82/N-01616

Rodzaje linii:

cienka, gruba, bardzo gruba

Predestynowane do stosowania w rysunkach technicznych elektrycznych są linie: cienka i gruba

Proporcje:

cienka : gruba : bardzo gruba

1 : 2 : 4

1 : 3 : 6 rzadziej


Grubość linii rysunkowej w mm w zależności od rodzaju i przyjętej grupy linii w rysunkach technicznych wg PN-82/N-01616

Rodzaj linii rysunkowej
Grupa linii rysunkowej
1
2
3
4
Cienka
 
0.181)
lub
0.25
0.251)
lub
0.35
0.351)
lub
0.50

 
0.70
Gruba
0.50
0.70
1.00
1.40
Bardzo gruba
1.00
1.40
2.00
2.00
1) Tylko w rysunku technicznym budowlanym
Zalecane grubości linii podkreślono

Linie rysunkowe stosowane w rysunkach technicznych elektrycznych

Linia rysunkowa

Rodzaj linii rysunkowej
cienka
gruba
bardzo gruba
Ciągła



Ciągła złożona falista
1)
 
 
Ciągła złożona zygzakowa

Przerywana kreskowa

Przerywana wielopunktowa

Przerywana złożona punktowa

Przerywana złożona dwupunktowa

Przerywana złożona trójunktowa

Przerywana złożona ze znakiem X1)2)

1) Nie podana w PN-82/E-01616
2) Wykonana metodą druku alfanumerycznego
Przykład linii stosowanej w schematach tylko jako linii pionowej; inne rodzaje linii wykonywanych tą metodą podano w normie PN-76/E-01200

Zalecane proporcje przy rysowaniu linii kreskowych i punktowych (punkty w liniach punktowych mogą być rysowane jako krótkie kreski).

 

Zasady kreślenia linii rysunkowych

1. Zakończenia linii złożonych

2. Równoległe linie złożone

3. Załamanie linii nieciągłych

4. Równoległe linie różnych grubości

5. Równoległe linie jednakowej grubości

6. Osie symetrii małych elementów

7. Krzyżowanie

Pismo techniczne PN -80/N-01616

Rodzaje pisma technicznego: typ A i B

A - h /s =14
B - h /s =10 ;   h /s =7

Pochyłe i proste.

Zalecane pismo rodzaju A-proste
Uwaga na dobór s !!!

g=6s

przewidzieć miejsca na opisy pismem o grubości s = s linii.

Pismo techniczne rodzaju A(s=h/14) i rodzaju B(s=h/10)

Wielkość i oznaczenie literowe
Oznaczenie Szereg wymiarów znormalizowanych w mm
Grubość linii liter i cyfr1)
s
0.18; 0.25; 0.35; 0.5; 0.7; 1; 1.4; 2
Wysokość liter wielkich i cyfr (wysokość pisma)2)
h
 
(1.8); 2.5; 3.5; 5; 7; 10; 14; 20
Wysokość liter małych (bez lasek w górę i w dół)3)
c
 
1.3; 1.8; 2.5; 3.5; 5; 7; 10; 14
Odstęp między literami i cyframi4)
a
 
0.35; 0.5; 0.7; 1; 1.4; 2; 2.8; 4
Podziałka minimalna wierszy (rodzaj A/rodzaj B)
b
 
4; 5.5; 8; 11; 16; 22; 31
3.1; 4.3; 6; 8; 5;12; 17; 24; 34
Odstęp minimalny między wyrazami i liczbami)5
e
 
1.1; 1.5; 2.1; 3; 4.2; 6; 8.4; 12
Szerokość litery
g
 
g=(10/6)h  lub  g=6s

Przygotowanie arkusza

Obramowanie

Tabliczka

W ramce umieszcza się tabliczkę rysunkową wg normy PN-63/M-01119

Tabliczka powinna być umieszczona w prawym dolnym rogu ramki rysunkowej.

Teksty i tablice (wykazy) umieszcza się wg normy PN-81/N-01126

Zarys tabliczki-linia gruba

zarys rubryki z nr. rys.-linia gruba

pozostałe-linia cienka

Rodzaje tabliczek

Zastosowanie

tabliczki podstawowe:

tabliczki zmniejszone:

tabliczki uproszczone:

Wymiary

długość

 185 mm

wysokość

 55 mm-dla t. podstawowych

 40 mm-dla t. zmniejszonych

 15 mm-dla t. uproszczonych

Zawartość tabliczki

 

 

 

Rodzaje rysunków technicznych elektrycznych

Diagram klasyfikacyjny rysunku technicznego elektrycznego

wg PN-79/E - 01244

Schematy elektryczne - definicja

Schematem elektrycznym (w skrócie schematem ) nazywa się rysunek techniczny przedstawiający, w jaki sposób obiekt lub jego elementy funkcjonalne są współuzależnione i/lub połączone.

Schematy grupy I (podstawowe)

Schematy strukturalne (101)

Zawierają symbole elementów funkcjonalnych niezbędne do zrozumienia działania obiektu elektrycznego i połączeń istniejących w rzeczywistości.

Schematy funkcjonalne (102)

Zawierają symbole elementów funkcjonalnych niezbędne-jak w przypadku schematu strukturalnego (101)-do zrozumienia obiektu elektrycznego i połączeń między nimi, przy czym nie jest konieczne pokazanie ich rozmieszczenia rzeczywistego, natomiast muszą pokazać przebieg procesów zachodzących w poszczególnych elementach funkcjonalnych.

Schematy grupy 2 (wyjaśniające)

Zadanie-pokazanie wszystkich elementów funkcjonalnych obiektu elektrycznego bez uwzględnienia ich rzeczywistego rozmieszczenia, lecz ze wszystkimi połączeniami między nimi oraz z podaniem punktów przyłączeń, w celu dokładnego wyjaśnienia działania i przebiegów procesów elektrycznych, z lewa na prawo i/lub z góry na dół.

Schematy zasadnicze (201)

Zadanie-pokazanie i przedstawienie za pomocą symboli (jeśli to możliwe) wszystkich obiektów, elementów funkcjonalnych, połączeń między nimi i miejsc przyłączeń.

Schematy zastępcze (202)

Zadanie-przedstawienie skomplikowanych układów za pomocą równoważnych im układów prostszych. Uzyskuje się je ze schematów zasadniczych, w których elementy funkcjonalne lub ich grupy zastępuje się równoważnymi im układami złożonymi z elementów elektrycznych prostych, np. R, L, C przedstawionych za pomocą symboli graficznych.

Schematy grupy 3 (wykonawcze)

Zadanie - pokazanie połączeń elektrycznych wszystkich elementów obiektów przez przedstawienie i opisanie: przewodów, wiązek, kabli, wyprowadzeń, doprowadzeń, końcówek (zacisków), złącz, przepustów itp.

Wyróżnia się schematy wykonawcze:

Schematy połączeń wewnętrznych (301)

Przedstawiają wzajemne położenie wszystkich elementów funkcjonalnych oraz połączenia między nimi, przy czym zawierają one informacje dotyczące szczegółów konstrukcyjno-wykonawczych, rodzaju przewodów, ich przebiegu, a także miejsca ich wyprowadzenia (zaciski) itp.

Przykład schematu połączeń wewnętrznych (301). Fragment schematu wykonawczego (montażowego) o połączeniach swobodnych

Schematy połączeń zewnętrznych (302)

Zawierają symbole elementów funkcjonalnych oraz ich połączeń elektrycznych w miejscu zainstalowania.

Schematy grupy 4 (plany)

Zadaniem schematów grupy 4 (planów) jest określanie położenia (lokalizowanie) obiektów lub ich części składowych (również w terenie) lub przedstawienie usytuowania sieci instalacji elektrycznych, a-w razie potrzeby-także trasy połączeń elektrycznych (linii, przewodów, kabli itp.).

Rodzaje planów:

Plany rozmieszczenia (401)

Pokazują usytuowanie obiektów elektrycznych lub ich części, na planie architektonicznym.

 

Przykład schematu rozmieszczenia (planu lokacyjnego) (401).

Plany instalacji (402)

Przedstawiają obiekty elektryczne lub ich części za pomocą symboli ogólnych, zwanych najczęściej instalacyjnymi, wyjątkowo prostokątów (kwadratów) i obrysów (konturów).

Plany sieci i plany linii (403)

Pokazują obiekty i ich elementy oraz połączenia występujące między nimi. Elementy obiektów są przedstawione symbolami ogólnymi i/lub symbolami w postaci prostokątów (kwadratów).

Diagramy

Są to rysunki wyjaśniające współzależność między:

Diagram przyczynowy obrazuje graficznie czynności uporządkowane według przyjętej zasady, np. kolejności ich występowania.

Diagram przyczynowo-czasowy jest diagramem przyczynowym z zaznaczonym czasem pracy elementów wykonujących czynności.

Diagramem klasyfikacyjnym jest np. diagram klasyfikacyjny rysunku technicznego elektrycznego

Do diagramów zalicza się czasem wykresy.- rysunki przedstawiające zależności między wielkościami (dwiema lub więcej) wykreślone w formie linii, zwanych liniami przebiegu, lub charakterystykami obrazującymi przebieg tych zależności w wybranym układzie współrzędnych.

Tablice. Wykazy.

Zawierają zapis informacji ujęty w kolumnie i/lub poziomo.

Tablice i wykazy są wykonywane według zasad, które wynikają z tradycji i zwyczaju określonego biura projektowego, wytwórni lub autora.

Wiadomości podstawowe dotyczące wykonywania tablic w publikacjach są zamieszczone w PN-78/N-01222.04.

Symbole graficzne elektryczne.

Symbol graficzny elektryczny - definicja

Znak graficzny oznaczający obiekt elektryczny (wyrób, instalację, zespół urządzeń, urządzenie, maszynę,(...), podstawowe cechy fizyczne lub/ i ich współzależność.

Zaciski (końcówki)

O ile norma ich nie określa, zamieszcza się w zależności od potrzeb.

Przykład takiego przypadku: symbol mnożnika częstotliwości:

Przykład przypadku przeciwnego: rezystor i przekaźnik:

Rodzaje symboli:

S. ogólne podstawowe - PN-76/E-120

S. ogólne działowe - PN-**/E-01201-E-01246 (bez E - 01240)

Podział ze względu na rodzaje rysunku

Symbole można podzielić na symbole do :

Podział ze względu na sposób kreślenia

Symbole mogą być przedstawione w postaci :

Zasady kreślenia symboli

Doprowadzenia :

Symbol prostokąta

Zalecana proporcja między długościami boków prostokąta : 2:3

Strzałki :

kąt rozwarcia linii tworzących grot 300

Dobór symboli do schematów

Jest wiele znormalizowanych wariantów symboli graficznych obiektów np:

Zasady doboru:

Uwaga na określanie liczby obiektów w symbolach jednoliniowych:

Wymiary i proporcje symboli graficznych elektrycznych

Wg PN-78/E-01245-wymiary nie są znormalizowane

Obowiązuje:
Dozwolone odstępstwa :

Zmiany nie mogą powodować fałszywego zrozumienia obiektu (wyjaśnić wątpliwości)

Propozycje wymiarów symboli graficznych elektrycznych