POŁĄCZENIA NIEROZŁĄCZNE

Gap-fill exercise
mgr inż. Ludwik Olek

  
Fill in all the gaps, then press "Check" to check your answers.

POŁĄCZENIA

W każdej maszynie części proste, złożone i połączone są z sobą w różny sposób.

Połączenia części maszyn mogą być:

-nierozłączne, tj. takie, których nie można rozłączyć bez ,
-rozłączne, tj. takie, które dają się łatwo rozłączyć.

Do nierozłącznych zalicza się połączenia:
-,
-spawane,
-zgrzewane,
-lutowane (spajane),
-wtłaczane
-skurczowe.

Do rozłącznych należą połączenia:
-,
-klinowe,
-wpustowe,
-sworzniowe,
-kołkowe
-sprężyste.

Połączenia nierozłączne

Połączenia nitowe.
Połączenia te uzyskuje się za pomocą .
Nity wykonywane są z miękkiej , miedzi, mosiądzu lub aluminium.
Nit składa się z łba, wykonanego fabrycznie i .
Nit wprowadza się do otworu nitowego wykonanego w częściach łączonych.
Przez spęczanie (zgniecenie) końca trzona tworzy się drugi łeb, tzw. .
Nity mogą mieć łby kuliste, płaskie lub .
Wymiary i kształy nitów są znormalizowane.

Rodzaje połączeń nitowych:
a - dwurzędowe na ,
b - dwurzędowe jednostronne na ,
c - dwurzędowe dwustronne na nakładkę

Nitowanie stosowane jest do połączeń konstrukcji stalowych, do łączenia zbiorników i kotłów oraz łączenia poszczególnych części maszyn, np. części ramy, nożyków z listwą tnącą.
Za pomocą nitowania łączy się także części z różnych materiałów, np, listwy z płótnami wiązałek, okładziny cierne i taśm hamulcowych z tarczami lub pierścieniami stalowymi itp.



Połączenia spawane.
Spawanie jest to łączenie dwóch części metalowych przez ich brzegów i wypełnienie szczelin materiałem dodatkowym tzw. , którym może być drut lub elektroda.
Metal stopiony na obu brzegach zlewa się, a po skrzepnięciu wiąże obie części w całość. W miejscu łączenia powstaje .

Najczęściej stosowanymi sposobami spawania są:

: najczęściej przy spalaniu acetylenu w temperaturach do 3200°C, stosowane jest do spajania blach o grubości od 0.4mm do 40mm.

: z wykorzystaniem spawarki - urządzenia opierającego swą pracę na zjawisku łuku elektrycznego w temperaturach 3500°C, stosowane jest do spajania blach o grubości od 1mm do 80mm.


Spawanie może być wykonywane tylko przez wyszkolonych spawaczy, przy przestrzeganiu obowiązujących warunków .

Spawanie jest obecnie najbardziej rozpowszechnionym sposobem łączenia metali.
Połączenia spawane są i mają gładkie spoiny.
Połączenia spawane coraz częściej zastępują odlewy i odkuwki.

Istnieją także rzadziej spotykane metody spawania, takie jak:

-spawanie w (w celu uniknięcia utleniania spoiny),
-spawanie laserowe,
-spawanie elektronowe itp.

Połączenie spawane często wymaga dodatkowej obróbki spoiny.
Często na powierzchni spawu wydzielają się drobne cząstki , które mogą być niebezpiecznie ostre. Spoiny spawane często szlifuje się zgrubnie, zanim spawana konstrukcja zostanie użyta.

Połączenia spawane ze względu na ułożenie spawanych elementów względem siebie oraz na kształt spoiny dzielą się na:

- jedno- i dwustronne
-pachwinowe
-grzbietowe
-otworowe
-stykowe
-zakładkowe
-teowe
-przyległe
-krzyżowe


W rysunku technicznym połączenia spawane rysuje się, w zależności od stopnia .
W I stopniu uproszczenia wymiaruje się spawy jak inne części maszyn.
W III stopniu uproszczenia zaznacza się je linią oraz symbolem rodzaju spoiny.

Połączenia zgrzewane.
Zgrzewanie polega na miejscowym rozgrzaniu łączonych części metalu do stanu i mocnym dociśnięciu ich do siebie.
Wskutek dociśnięcia powstaje wzajemne cząstek metali łączonych.

Zazwyczaj części łączone podgrzewa się w , a następnie łączy uderzeniami młotka.
Stosuje się również zgrzewanie lub za pomocą płomienia gazowego.
Odmianą zgrzewania elektrycznego jest zgrzewanie . Jest ono często stosowane do łączenia blach w maszynach rolniczych.

Zgrzewanie punktowe
Prąd doprowadzany jest za pomocą elektrod, które równocześnie dociskają łączone blachy.
Po rozgrzaniu i dociśnięciu blach powstaje zgrzeina punktowa.
Szereg zgrzein punktowych tworzy .
Połączenia wymagające całkowitej szczelności muszą być zgrzewane liniowo.

Połączenia lutowane (spajane).
Lutowanie polega na łączeniu dwóch części metalowych za pomocą spoiwa (lutu) z bardziej topliwego metalu niż .
Stopiony lut ściśle przywiera do dobrze oczyszczonych łączonych powierzchni.
Warunkiem prawidłowego lutowania jest dokładne oczyszczenie łączonych powierzchni. Oczyszcza się je , np. chlorkiem cynku.

W zależności od temperatury topnienia lutu rozróżniamy:

-lutowanie , za pomocą lutów o temperaturze topnienia do 550°C
-lutowanie , za pomocą lutów o temperaturze topnienia ponad 550°C.

Lutowanie miękkie zapewnia szczelność połączenia, lecz daje połączenie mało wytrzymałe.
Najczęściej używanym lutem są stopy .
Do lutowania stosuje się kolby lutownicze.

Lutowanie twarde
nazywane też luto-spawaniem, daje połączenia znacznie wytrzymalsze od połączenia lutowanego.
Lutem może być albo miedź z ewentualną domieszką srebra.
Luto-spawanie wykonywane jest najczęściej przy zastosowaniu palnika acetylenowo-tlenowego.

Połączenia wtłaczane.
Uzyskuje się je przez wtłoczenie jednej części maszyny w drugą przy użyciu prasy. Wymiary otworu i części wtłaczanej są dokładnie dopasowane.
Przykładem połączenia wtłaczanego jest koła osadzona nieruchomo na osi.

Połączenia skurczowe i rozprężne.
Połączenia skurczowe otrzymuje się przez części zewnętrznej i osadzenie jej na części wewnętrznej.
Ogrzanie powoduje zwiększenie wymiarów części zewnętrznej, co ułatwia swobodne osadzenie jej na części wewnętrznej.
Po ostygnięciu następuje skurczenie się części zewnętrznej i zaciśnięcie na części wewnętrznej.
W ten sposób wykonuje się osadzanie stalowych obręczy na .

Stosuje się również oziębianie części wewnętrznej, która kurczy się i daje się włożyć do otworu, a po uzyskaniu normalnej temperatury rozszerza się i zostaje zaciśnięta w części zewnętrznej.
Połączenia takie nazywają się .